پیام رسان سروش

برگزاری جشنواره غذا

 

غذا و فرهنگ اقوام و ملل

محسن رستمی- سید کمال الدین هادیان-سمیه یوسفی نوشین طاهران پور

چكيده

جهاني شدن به عنوان فرايندي كه از اواخر قرن بيستم شروع شده، باعث گرديده كه فرهنگ ها با افـزايش دانش و آگاهي، توسعه ارتباطـات و بعضـاً همكـاري در ابعـاد مختلـف سياسـي، اجتمـاعي، فرهنگـي و اقتصادي دسـتخوش دگرگـوني هـاي بنيـادين شـوند. توسـعه مبـادلات علمـي و غيـر علمـي همـراه بـا فنآوريهاي نوين، تسريع فرآيند جهاني شدن و فشردگي زماني و مكاني را سبب مي شود؛ به نحوي كـه خود بسندگي و ميل به انزواگرايـي محلـي، اكنـون جـاي خـود را بـه همبسـتگي متقابـل جهـاني داده و گسترش آگاهيهاي ناشي از ارتباطات، تنوع و تعدد فرهنـگ و هويـت هـا را در جوامـع برجسـته كـرده است. بنابراين، در اين فعل و انفعالات جهاني همه انسانهـا در تـلاش بـراي دسـتيابي بـه هويـت خـود هستند. شاید تعجب کنیم غذایی که هر روز می خوریم با ما گفتگو می کند.غذا به ما می گوید از کجا آمده ایم،خلق و خوی ما چگونه است وعلایق ما چیست؟ آیا تا به حال فکر کرده اید که چرا مردم نقاط مختلف جهان غذاهای مختلفی می خورند؟ آیا تا به حال سؤال کرده اید چرا برخی غذاها یا سنت های آشپزی برای فرهنگ ما بسیار مهم هستند؟ بین غذا و فرهنگ بیشتر از آنچه فکر می کنیم ارتباط وجود دارد.

کلمات کلیدی:غذا،ملت،قوم، هویت فرهنگی

مقدمه

مفاهیم جدید قوم و قومیت در دهه 60 قرن بیستم ظاهر شدند. یعنی پس از موج سوم تشکیل دولت های ملی در کشور های مستعمره سابق که پس از جنگ جهانی دوم و کاهش قدرت نظامی اروپای غربی به استقلال رسیده و دولت های مستقل خود را تشکیل داده بودند. از لحاظ زمانی جالب است بدانیم واژه جهان سوم هم تقریبا در همین دوره ظاهر شد و نخستین بار آلفرد سووی جمعیت شناس فرانسوی بود که این واژه را در مجله نوول اسپرواتور در سال 1952 برای طبقه بندی گروه بزرگی از کشورهای مستعمره سابق به کار برد. قومیت و قوم گرایی در واقع در این زمان در مقابل مفهوم ملیت قرار گرفتند که تبلوری از دولت ملی بود. واژه ملی گرایی نیز که از قرن 19 بوجود آمده بود به صورتی متناقض از لحاظ مفهومی به قوم گرایی نزدیک می شد. تلقی اروپائیان در این زمان نسبت به دولت های ملی جدید آن بود که در آنها بیشتر با نوعی قومیت سیاسی شده روبه رو هستیم تا یک دولت عقلانی به مفهوم وبری کلمه. به هر رو قومیت از سالهای میانی قرن بیستم به یکی از مفاهیم اصلی در علوم اجتماعی تبدیل شده و تا به امروز به صورت موضوعی اساسی در مطالعه و در پژوهشهای کاربردی باقی ماند قومیت را می توان به گونه های مختلف تعریف کرد.به‌طور کلی، در طول تاریخ انسان‌ها با دو نوع قومیت مواجه هستیم. اوّلین نوع همان قومی بر پایه علایق فامیلی و خانوادگی است که معمولاً کلمه طایفه و قبیله را در ذهن تداعی می‌کند. با شروع مهاجرت جوامع انسانی نوع دوم اقوام بوجود آمد که در واقع نوعی تکامل جوامع(کشورها)را رقم زد و گروه‌های قومی با ویژگی‌های مشترک در کنار هم ملت را به وجود آوردند. تهاجم نظامی، مهاجرت، تجارت و مذاهب باعث ایجاد تکامل در اقوام قدیمی شده‌است. در همین حین تفاوت‌های قومی و نسلی هنوز در بین اقوامی که در یک کشور زندگی می‌کنند وجود دارد و با زاد و ولدهای قومی این تمایزها به حضور خود ادامه می‌دهند.

 

ملت و قوم

اعضای یک قوم (با ملت اشتباه گرفته نشود) همواره ادعا می‌کنند که در طول تاریخ، پیشینه فرهنگی غنی و ارزشمندی داشته‌اند، امّا برخی مورّخان و جمعیت‌شناسان بر این باورند که بسیاری از این مسائل فرهنگی زاییده سال‌های اخیر هستند در پیشینه فرهنگی قوم هیچ جایگاهی نداشته‌اند. از دیدگاه سیاسی، وجه تمایز گروه قومی و یک کشور عدم وجود حاکمیت و یکپارچگی در گروه قومی است.معمولاً در کشورهای مختلف، تعدد اقوام و قومیت‌ها یکی از نگرانی‌های آن‌هاست. به همین دلیل دشمنان انقلاب اسلامی ایران از ابتدای پیروزی آن، درصدد بودند تا از تنوعات قومی و مذهبی برای اختلاف‌افکنی استفاده کنند. اما بیش از چهار دهه حیات جمهوری اسلامی ایران نشان می‌دهد که روی‌کرد فرصت‌محور جمهوری اسلامی به اقوام ایرانی با توجه به مشترکات تاریخی و دینی، زمینه‌های مشارکت اقوام مختلف را در دفاع و سازندگی کشور فراهم آورده است.

ازمنظررهبرمعظم انقلاب، «خودفراموشی»ـ به معنی فراموش کردن هویت خودـ امری خطرناک است که وجودآن درادبیات سیاسی یک کشور،به ذلت وخواری مردمآن کشورمی‌انجامد. اگر «قوم وملتی هویت وتاریخ وفرهنگ وزبان خودرافراموش کنند،نتیجه آن،ذلت وبدبختی این قوم خواهد بود.» اهمیت هویت جمعی به قدری است که «بابرخورداری ازآن،هرکشورمی‌تواندازهمه امکانات خودبرای پیشرفت وموفقیت استفاده کند.

اگراین احساس هویت جمعی وجود نداشته باشد،بسیاری ازمشکلات برای آن مجموعه پیش می‌آیدوبسیاری ازموفقیت‌هابرای آنهاحاصل نخواهدشد؛یعنی پاره‌ای ازموفقیت‌هادریک کشور،جزبااحساس هویت جمعی به دست نخواهدآمد.»مهم‌ترین ویژگی‌های اقوام ایرانی رابایددرمؤلفه‌های مشترک جست‌وجونمود تابتوان آنهارادرقالب یک هویت واحدبه نام ملت پذیرفت. تاریخ،جغرافیا، سنت‌هاوفرهنگ مشترک میان اقوام ایرانی،ازجمله محورهای اساسی وحدت‌آفرین میان این اقوام است. تاریخ ودغدغه‌های سیاسی مشترک درکنارسرزمین وحکومت مشترک باعث می‌شودتااین اقوام دربرابرهرهجمه‌ای به کشورشان به دفاع ازآن برخیزند.

غذا

فرهنگ غذا به شیوه ها، نگرش ها و باورها و همچنین شبکه ها و نهادهای تولید، توزیع و مصرف مواد غذایی اشاره دارد.(1)

شاید تعجب کنیم غذایی که هر روز می خوریم با ما گفتگو می کند.غذا به ما می گوید از کجا آمده ایم،خلق و خوی ما چگونه است وعلایق ما چیست؟ آیا تا به حال فکر کرده اید که چرا مردم نقاط مختلف جهان غذاهای مختلفی می خورند؟ آیا تا به حال سؤال کرده اید چرا برخی غذاها یا سنت های آشپزی برای فرهنگ ما بسیار مهم هستند؟ بین غذا و فرهنگ بیشتر از آنچه فکر می کنیم ارتباط وجود دارد.

غذاهای منحصر به فرد هر کشور یا جامعه می تواند انعکاسی از تاریخ، شیوه زندگی، ارزش ها و باورهای منحصر به فرد خود است.در چین، هماهنگی، نوعی ویژگی حیاتی، تقریبا در هر جنبه ای از زندگی است. در غذاهای چینی این ویژگی منعکس شده است، جایی که تقریبا هر طعم (شور، تند، ترش، شیرین و تلخ) به صورت متعادل به وجود می آید و غذاهای خوشمزه با طعم های مختلف را به خوبی ترکیب می کند. از لحاظ تاریخی، مردم چین به فرهنگ سنتی خود وفادار هستند . وفاداری در معماری لباس و همچنین در غذاهای آنها دیده شود. آنها بر این باورند که غذا نه تنها نیاز به مواد مغذی دارد، بلکه نیاز به جذابیت نیز دارد، به طوری که آنها تلاش زیادی برای تزئین ظروف و رنگ آمیزی آنها با رنگ قرمز به عنوان رنگ سنتی خود برای القای شورنشاط زندگی انجام می دهند.

آشپزی ایالات متحده نشان دهنده تاریخ آن کشور است. استعمار اروپایی های آمریکا به معرفی مواد تشکیل دهنده و سبک های آشپزی اروپا به ایالات متحده کمک کرد. در اواخر قرن بیستم، هجوم مهاجران از بسیاری از کشورهای خارجی تنوع غنی در آماده سازی غذا در سراسر این کشور ایجاد کرد.

مهاجران ایرانی در سراسر جهان از جمله اروپا و آمریکا ،کسب و کارهای موفقی را در زمینه طبخ و عرضه غذاهای سنتی راه اندازی کرده اند. سفره ایرانی با غذاهای دلپذیر و مطبوعش معرف بخشی از فرهنگ غنی ایرانی به سایر ملل است.

هویت فرهنگی

هویت فرهنگی، هویت یا احساس تعلق به یک گروه است. این بخشی از خودپنداری و درک از خود است و مربوط به ملیت، قومیت، مذهب، طبقه اجتماعی، نسل، محل سکونت یا هر نوع گروه اجتماعی است که فرهنگ متمایز خود را دارد.(2)

هویت فرهنگی قوی برای سلامت روان مهم است. داشتن حس قوی از تاریخ و سنت های فرهنگی خود، به ما کمک می کند، درک مثبتی از هویت فرهنگی در ذهن ما از دوره کودکی شکل گیرد. هویت فر هنگی موجب حس تعلق و اعتماد به نفس از سلامت عمومی خواهد شد.(3)

نتیجه گیری

در مقیاس بزرگ، غذا بخش مهمی از فرهنگ است. غذاهای سنتی از یک نسل به نسل بعد منتقل می شود. مهاجران غذاهای کشورهای خود را به همه جا می برند و غذاهای سنتی پخت و پز می کنند، این عمل راهی برای حفظ هویت فرهنگ خودی هنگام مهاجرت به مکان های جدید است. وجود رستوران های پخت و عرضه غذاهای محلی متعلق به اقوام در درون فرهنگ ملی و مسلط، و رستوران ملل مختلف در سرزمین غیر مادری از جمله اقداماتی است که برای حفظ هویت فرهنگی صورت می پذیرد. عادت های غذایی در مقیاسی به مثابه خرده فرهنگ و معرف فرهنگ ملل در تناسب با فرهنگ جهانی شدن تعبیر می شود.

در همـين ارتبـاط، مرکز علمی کاربردی واحد 18 با هدف معرفی وبیان اصالت های اقوام ایرانی،تقویت ومعرفی هویت ایرانی واسلامی،تقویت همگرایی ملی ومعرفی توانمندی‌های اقوام ایرانی جشنواره غذاهای سنتی اقوام ایرانی را در روز چهارشنبه 7 آذرماه 1397 در محل دانشگاه برگزار کرد تا بتواند از این طریق، موجب شناخت متقابل اقوام و تعامل و همسویی بیشتر میان ایشان در جامعه دانشجویی شود.

 

1-      Chau B Le January 7, 2017, What Food Tells Us About Culture, Freely Magazine 

 

2-      https://en.wikipedia.org/wiki/Cultural_identity

 

3-      https://www.kidsmatter.edu.au/health.../cultural-identity-matters-children’s-wellbeing.

 

ورود کاربران

 

 ساعت کار اداري واحد آموزش

روزهای شنبه تا چهارشنبه 16:30-8:30

روزهای پنج شنبه 12:00-8:00

  

تماس با مرکز

آدرس ساختمان شماره1 : ميدان انقلاب- ابتدای خيابان آزادي -بعد از جمالزاده- خيابان والعصر -كوجه شهید بزمه-ساختمان شهید باکری- پلاک20

نشاني ساختمان شماره2 :منطقه 17 شهرداری-خیابان متین-نبش آل احمد-پلاک85- ساختمان شهرداری (نزدیکترین ایستگاه مترو:زمزم)

 شماره تلفن:66426827-66426858